Ο ΠΑΠΠΟΥΣ

Όταν ρώταγαν τον παππού: "Που πας μπάρμπα-Γιάννη" εκείνος απαντούσε:"Πάω ν΄αρμέξω το γαιδούρι". Έιχε δύο γαιδουράκια ωραία και ζωηρά για τις ανάγκες του σπιτιού που ήταν απαραίτητα την εποχή εκείνη όπως είναι τα αυτοκίνητα σήμερα.Τον ρωτούσαν: " μπάρμπα-Γιάννη τι έφαγες σήμερα" κι εκείνος απαντούσε: "Ποντικάκια κοκκινιστά, καπαμά μακαρουνάδα, κορέους πλακί, νερόβραστες ψείρες ρηγανάτες και φορδακάδες(βατραχάκια) στη σούβλα.Ελεγε καί διάφορα ποιηματάκια.

Ο ΠΑΠΠΟΥΣ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Ο παππούς ήταν πρόσφυγας από τό Κορδελιό της Σμυρνης γι'αυτό τόν έλεγαν καί Σμερναίο.Tήν Kαθαρή Δευτέρα λοιπόν το εθιμο τού χωριού ήταν καί είναι νά μουτζουρωνόμαστε.Πηγαίναμε στά σπίτια καί ευχόμασταν για χρόνια πολλά και ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ.Οι νοικοκυρές κέρναγαν τά νηστίσιμα όπως ψωμί, ελιές, κρεμμύδι στουμπισμένο, κρασί ντόπιο καί οτι αλλο μπορούσε νά βρεθή τά παλιά δύστυχα χρόνια. Η παρέα πού μουτζουρωνόντουσαν στήν αρχή ηταν 5-6άτομα.Όταν πήγαιναν από τό ενα σπίτι στό άλλο τραγουδώντας γελώντας γεμάτοι κέφι καί ζωηράδα όποιον συναντούσαν στό δρόμο τόν μουτζουρωναν και ήταν υποχρεομένος νά τούς ακολουθήση.Μαζί ηταν καί ο παππούς.Τή μουτζούρα τήν έπερναν από τούς φούρνους πού ζύμωναν οι φτωχιές νοικοκυρές τήν εποχή εκείνη.Ο παππούς ήταν καλαμπουρτζής καί ήξερε και πολλά ποιηματάκια. Τον μουτζουρωναν μέ μουτζούρα από τό τηγάνι.Ολο του το μέτωπο ήταν κατάμαυρο μόνο οι κόρες τών ματιών ξεχωριζαν.Τού φορούσαν μία σιδεροστιά στό κεφάλι καί γυρω-γυρω έδεναν σερπαντίνες .Οταν πηγαίναν στά σπίτια και έως οτου ή νοικοκυρά φέρει τά κεράσματα ο παππούς ανέβαινε στό ψηλότερο σημείο τής κάθε αυλής καί παρίστανε το Χόντζα. Ολη η παρέα έκανε ησυχία καί σταυροκοπιόταν.Η διασκέδαση αυτή κρατούσε μέχρι τίςνυχτερινές ώρες με τραγούδια και χορό.Τό χωριό μας αριθμούσε τότε γύρω στίς 150 οικογένειες.Του παππούτου άρεσε το κοκκινέλι(κρασί)και με την παρέα που καθότανε καλαμπούριζε και τον αγαπούσαν όλοι.Λόγω φτώχειας του δίνανε και τσιγάρα όσοι είχαν.

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΓΥΡΑΙΝΑΣ

ΤΟ ΣΛΟΓΚΑΝ ΤΟΥ ΤΣΙΤΑΛΙΩΤΗ "ΝΑ ΘΥΜΗΘΟΥΝ ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΟΙ ΜΙΚΡΟΙ" Πρίν πέντε δεκαετίες καί βάλε, πού έβρεχε αρκετά καί τά νερά δέν μπορούσε νά τά μαζέψει όλα η ανεξερεύνητη καταβόθρα στή Λούτσα, είχε σχηματιστεί ένας ξεροπόταμος καί υπάρχει ακόμα αλλά τροποποιημένος πού χ ωρίζει τήν περιοχή Κολωνάκι τών Τσιταλίων από τό άλλο χωριό.Ο ποταμός αυτός είχε τρία γεφύρια πού τά ονομάζαμε : το γεφύρι τούΛΑΛΟΥΔΑ τό γεφύρι τής ΑΡΓΥΡΕΝΑΣ και τό γεφύρι τού ΓΙΑΝΝΟΥΚΟΥ.Αυτά τά ονόμαζαν έτσι γιατί τά σπίτια τους είναι εκεί κοντά. Σήμερα ο ξεροπόταμος είναι σκεπασμένος καί έχει γίνει δρόμος. Τό δεύτερο γεφύρι τού ξεροπόταμου ήταν τό γεφύρι τής ΑΡΓΥΡΕΝΑΣ.(βλέπε φωτογραφία).Γιά να κυκλοφορήσε ο κόσμος στήν αρχή τό γεφύρι ήταν ξύλινο κατόπιν τό εφτιαξαν πέτρινο θολωτό οι μαστόροι τού χωριούτής εποχής εκείνης,μέ τήν τεχνική τους καί τό μεράκι τους όπως καί τά άλλα γεφύρια καί τώρα είναι σκεπασμένο μέ τό υλικό τής σύγχρονηςεποχής τό τσιμέντο.Αυτό ήταν τό γεφύρι της ΑΡΓΥΡΕΝΑΣ. Τό γεφύρι βρισκότανε νοτιοανατολικά τού κοινοτικού γραφείου.Οι μαστόροι τής εποχής καί οί εργάτες που δούλευαν δέν πληρωνόντουσαν. Επειδή η κοινότητα δέν είχε πόρους είχαν συμφωνήσει νά δουλεύουν έξι μέρες τό χρόνο γιά τό χωριό καί τήν ονόμαζαν ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ηταν υποχρεωτική.Οσοι ήταν από είκοσι χρονών καί πάνω μέχρι εξήντα καί αρτιμελείς φυσικά έπρεπε νά πάνε νά κλείσουν τήν προσωπική τους εργασία.ΣΧΟΛΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΟΛΑ ΔΕΚΤΑ.

ΤΣΟΥΝΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Γιά νά θυμηθούν οι μεγάλοι καί νά μάθουν οι μικροί. Τά παιχνίδια πρίν από έξι δεκαετίες καί βάλε ήταν πολλά καί διάφορα. Θά αναφέρω ορισμένα από αυτά πού θυμάμαι τής εποχής εκείνης: 1. Τό ΤΣΟΥΝΙ:Τό παιχνίδι αυτό παιζόταν από δύο άτομα η δύο ομάδες. Είχαν δύο ξύλα, τό ένα μακρύ ίσιο, περίπου ένα μέτρο, λίγο χοντρό καί τό άλλο, μικρό, περίπου τριάντα πόντους στραβό καίφτιάχνοντας ένα κύκλο στο χώμα.Τό παιγνίδι παιζόταν ώς εξής: Οί ομάδες γιά νά μήν μαλώνουν ποιά θά παίξη πρώτη, μέτραγαν τά πόδια, δηλαδή οί αρχηγοί τών ομάδων απομακρύνοντο περίπου τρία μέτρα ο έναςαπό τόνάλλον καί τήν απόσταση πού τούς χώριζε τήν κάλυπταν μέχρι νά συναντηθούν μετρώντας εναλλάξ μέ τά παπούτσια τους καί όποιος πατούσε τό παπούτσι του άλλου αυτός έπαιζε πρώτος. Αφού όριζαν τούς κανόνες τού παιγνιδιού ,άρχιζαν ως εξής: αυτός πού θά έπαιζε πρώτος θά έμπαινε μέσα στό κύκλο, κρατώντας τά δύο ξύλα θά πρόσπαθούσε νά χτυπήση μέ τό μεγάλο ξύλο τό μικρό και νά τό πετάξη όσο μακριά μπορούσε. Η άλλη παρέα πού ήταν απέναντί του σέ απόσταση από πέντε μέτρα καί πάνω από τόν κύκλο, θά προσπαθούσε νά πιάση τό μικρό ξύλο στόν αέρα γιά νά χάση ο αντιπάλος. Εάν τό έπιαναν, αυτός πού ήταν μέσα στό κύκλο λέγαμε ότι [κάηκε] καί έβγαινε από τό κύκλο καί συνέχιζε ο άλλος τής παρέας. Εάν όμως δέν τό έπιαναν καί ακουμπούσε κάτω στή γή λέγαμε [πήρε χώμα] Τώρα η αντίπαλη ομάδα έπαιρνε τό ξύλο από τό σημείο πού σταματούσε καί ήταν υποχρεωμένη νά τό βάλη μέσα στό κύκλο γιά νά [κάψη] τον αντίπαλο.Εάν τό μικρό ξύλο πού πέταγε η αντίπαλη ομάδα έμπαινε μέσα στό κύκλο τότε ο παίχτηςπού ήταν μέσα στό κύκλο έχανε, εάν όμως το χτυπούσε μέ τό μεγάλο ξύλο καί απομακρινόταν, καί δέν έμπαινε μέσα τότε ο παίκτης μέ τό μεγάλο ξύλο πήγαινε καί τό βάραγε στήν άκρη γιά νά σηκωθή νά τό χτυπήση καί νά τό απομακρύνη όσο τό δυνατό περισσότερο από τόν κύκλο.Τό χτυπούσε τρείς φορές.Τοτέ άρχιζε νά μετράει τήν απόσταση από τό μικρό ξύλο μέχρι τόν κύκλο μέ τό μεγάλο ξύλο. Εάν η απόσταση από τό μικρό μέχρι τόν κύκλο ήταν μικρότερη από τό μεγάλο ξύλο πάλι έχανε αυτός πού προσπαθούσε νά τό απομακρίνη. Κέρδιζε αυτός πού είχε τούς περισσότερους πόντους. (ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΑΙΓΝΙΔΙΑ).

ΑΜΠΑΡΑ Η ΑΜΠΑΡΙΖΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Ομαδικό παιχνίδι. Τό παιχνίδι παιζότανε από δύο ομάδες. Η κάθε ομάδα αποτελούνταν από πέντε άτομα καί πάνω γιά νά περνάη η ώρα και νά έχη ενδιαφέρον τό παιχνίδι. Από κάθε ομάδα ο πιό δυνατός οριζόταν αρχηγός καί προσπαθουσε νά διαλέξει τούς πιο δυνάτους συμπαίχτες. Οί δύο αρχηγοί γιά νά διαλέξουν τούς συμπαίχτες τους, έκαναν ότι καί στά άλλα παιχνίδια μετρούσαν μέ τά πόδια. Απομακρίνονταν τρία μέτρα περίπου ο ένας από τόν άλλον καί μετρώντας μέ τά πόδια τους εναλλάξ οποιος πατούσε τό πόδι του άλλου εκείνος ειχε το δικαίωμα νά διαλέξη τόν πρώτο συμπαίχτη καί μέτα ο άλλος αρχηγός καί ούτω καθ'εξής(Τήν εποχή εκείνη λόγω φτώχειας δέν φορούσαν παπούτσια οί περισσότεροι γι'αυτό εγραψα ότι μετρούσαν με τά πόδια.)Αφού λοιπόν οι αρχηγοί διάλεγαν τούς παίχτες, η κάθε ομαδα έπαιρνε καί τήν ανάλογη θέση, δηλαδή, απομακρίνοταν η μια από την αλλη περίπου είκοσι μέ τριάντα μέτρα καί οί παίχτες τής κάθε ομάδας πιανόταν χέρι-χέρι σφικτά καί έφτιαχναν μία αλυσίδα. Σέ απόσταση πέντε μέ έξι μέτρα μπροστά από κάθε ομάδα υπήρχε μία γραμμή. Όταν τελείωναν οί ορισμοί τού παιχνιδιού,οί αρχηγοί συμφωνούσαν ποιά ομάδα θά παίξη πρώτη. Οί κανόνες τού παιχνιδιού ήταν οί εξής: Η κάθε ομάδα προσπαθούσε νά πάρη τούς παίχτες τής άλλης ομάδας γιά νά κερδίση.Γιά νά πάρη τούς παίχτες όμωςέπρεπε νά φύγη ένας παίχτης από τήν γραμμή πού ειχαν χαράξη, τρεχοντας νά παη στην αντιπαλη ομάδα καί νά <<κοψη>> την αλυσίδα πού ειχε φτιάξη η αλλη ομάδα.Αν εκοβε τήν αλυσίδα έπαιρνε έναν παιχτη καί τόν πηγαινε στήν ομαδα του εάν όμως δέν εκοβε τήν αλυσιδα παρεμενε στην αντιπαλη ομαδα.
Αυτο ομως δέν ήταν ευκολο γιατί ενδιαμεσα των δυο γραμμων τον κυνηγούσε ενας αντιπαλος παιχτης καί αν τον επιανε τον πηγαινε στήν ομάδα του. Ο αρχηγος τής ομάδας, έλεγε σέ έναν συμπαίχτη του νά τρέξη στήν αλλη ομάδα, γιά νά <<κόψη >>τήν αλυσίδα τών παιχτών τής αντιπαλης ομάδας.Οποια ομάδα συγκέντρωνε τούς παίχτες τής αντίπαλης ομαδας αυτή κερδιζε. ΔΙΩΡΘΟΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΔΕΚΤΕΣ.

ΚΕΡΑΜΥΔΑΚΙΑ

Ποιός από τούς μεγάλους σέ ηλικία, δέν νοσταλγεί τήν εποχή εκείνη πού παίζαμε τά "ΚΕΡΑΜΥΔΑΚΙΑ".Τό παιχνίδι όπως καί τά περισότερα παιχνίδια ήταν ομαδικό. Τό αποτελούσαν δύο ομάδες από πέντε άτομα καί πάνω η κάθε ομάδα. Γιά νά γίνουν οί ομάδες τά άτομα πού θά παίζανε όριζαν δύο αρχηγούς.Ο κάθε αρχηγος διάλεγε τούς πιό δυνατούς παίχτες. Οί παίχτες εδιαλέγοντο εκ περιτροπής.Γιά νά διαλέξη τούς παίχτες ό κάθε αρχηγός έπρεπε νά βαλουν τά πόδια όπως λέγαμε την εποχή εκείνη, δηλαδή από μιά απόσταση πού όριζαν γύρω στά τρία μέτρα ό ένας από τόναλλον μετρούσαν μέ τά πόδια καί όποιος πάταγε τό πόδι τού άλλου, είχε τό δικαίωμα νά διαλέξη πρώτος τόν πρώτο του συμπαίχτη καί μετά ό άλλος αρχηγός. Ετσι φτιαχνόντουσαν οί ομάδες σέ όλα τά παιχνίδια τής εποχής εκείνης. Τό παιχνίδι γιά νά παιχτή χρειαζότανε ένα τόπι στό μέγεθος γροθιάς καί περίπου δέκα μέ δώδεκα κεραμύδια σπασμένα διαφόρων διαστάσεων μικρά(μικρότερα από τήν παλάμη μας τής εποχής εκείνης. Τό τόπι της εποχής εκείνης ήταν πάνινο.Παίρναμε τά μπαλώματα τών μανάδων μας, πού ήθελαν νά κολήσουν(ράψουν)τήν εποχή εκείνη στά σχισμένα ρούχα, τά φτιάχναμε στρογγυλά όσο μπορούσαμε, τά δέναμε μέ ένα σπάγγο καί ήταν έτοιμο τό τόπι μας. Τά κεραμυδάκια τά βρίσκαμε στά ρέματα. Οπως σέ κάθε παιχνίδι υπάρχουν κανονισμοί έτσι καί σέ αυτό,πού είναι οί εξής: Παίρναμε τά κεραμυδάκια τά βάζαμε τό ένα επάνω στό άλλο, ή μία ομάδα καί η άλλη ομάδα μέ τό τόπι της εποχής από μιά απόσταση πού όριζαν μαζί οί δύο ομάδες έπρεπε νά ρίξη τά κεραμυδάκια.Αυτή η ομάδα πού τά έριχνε (γκούρλιζε)έπρεπε νά τά ξαναβάλη στήν θέση τους. Αυτό δέν ήταν εύκολο διότι ηάλλη ομάδα, έπερνε τό τόπι καί προσπαθούσε νά χτυπήση(κάψη) έναν αντίπαλο.Εάν δέν τούς χτυπούσε όλους καί προλάβεναν καί βάζανε τά κεραμυδάκια τό ένα πάνω στό άλλο,πάλι πηγαίναν στή γραμήκαί προσπαθούσαν νά τά ρίξουν.Εάντούς χτυπούσαν όλους μέ τόπι η δέν τά εριχναν πήγαινε ηάλλη ομάδα στή γραμμή καί έπαιζε.Τό παιχνίδι καί οί φωνές σταματούσαν όταν χτυπούσε τό κουδούνι ο δάσκαλος.Στό σχολείο παιζόντουσαν τά περισσότερα παιχνίδια.Τά παιχνίδια παιζόντουσαν στό σχολείο γιατί κάναμε μάθημα πρωί καί απόγευμα. ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΔΕΚΤΑ.

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΓΟΥΤΣ

Τό σλόγκαν τού Τσιταλιώτη.ΝΑ ΘΥΜΗΘΟΥΝ ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΟΙ ΜΙΚΡΟΙ.Ενα από τά παιχνίδια τής εποχής εκείνης (εξηκονταετία καί βάλε) ήταν καί τό ΓΟΥΤΣ.Τό ονομά του πώς προήλθε δέν ξέρω.Οταν χτύπαγε η καμπάνα μέ τόν ξεχωριστό τρόπο γιάτό σχολείο, μαζευόμασταν στό προαύλιο μέχρι νά χτυπησει τό κουδούνι παίζαμε μεταξύ τών άλλων παιχνιδιων καί τό γούτς.Γιά νά παιζότανε τό παιχνίδι φτιάχναμε στό προαύλιο τού σχολείου έναν κύκλο περίπου 2 μέτρα διάμετρος,ένα τενεκαδάκι απο τοματοπολτό τής εποχής εκείνης καί όσα ατομα παίζαμε,κρατούσαμε από ένα μπαστούνι περίπου ένα μέτρο. Τό παιχνίδι παιζότανε από 4 άτομα καί πλέον.Στήν περιφερεια τού κύκλου ανοίγαμε γουβίτσες όσα ατομα παίζαμε, καί μία γουβίτσα στό κέντρο τού κύκλου πού τοποθετούσαμε τό τενεκαδάκι.Εάν στήν παρέα παίζαμε πέντε άτομα τά τέσσερα είμασταν στήν περιφέρεια τού κύκλου καίείχαμε βάλει τήν μία άκρη του μπαστουνιού στίς γουβίτσες πού είχουμε ανοίξει καί τό πέμπτο στό κέντρο τού κύκλου.Στό κέντρο τού κύκλου ήταν ο τιμωρημένος τής παρέας. Αρχίζει τό παιχνίδι.Ενας από τούς παίχτες τής περιφέρειας τού κύκλου,μέ τό μπαστούνι του χτυπούσε τό τενεκαδάκι πού ήταν τοποθετημένο στό κέντρο τού κύκλου όσο πιό μακρυά μπορούσε από τόν κύκλο.Ο τιμωρημένος τής παρέας ήταν υποχρεωμένος μέ τό μπαστούνι του νά τό φέρει πάλι στό κέντρο τού κύκλου.Αυτό δέν ήταν εύκολο διότι πλησιάζοντας στον κύκλο όποιος παίχτης μπορούσε χτυπούσε τό τενεκαδάκι νά μήν μπεί στόν κύκλο. Ο παιχτης πού θά χτυπούσε τό τενεκαδάκι έπρεπε νά βάλει αμέσως τό μπαστούνι του πάλι στή γουβίτσα.Εάν δέν προλάβαινε νά βάλει τήν άκρη τού μπαστουνιού του στή γουβίτσα καί τήν έβαζε ο τιμωρημένος τής παρέας,έπαιρνε αυτός τήν θέση τού τιμωρημένου τής παρέας.Εάν τώρα τό έφερνε στό κέντρο οί παίχτες τής περιφέρειας τού κύκλου ήταν υποχρεωμένοι νά αλλάξουν θέσεις.Οποιος παίχτης δέν προλάβαινε νά βάλει τό μπαστούνι του στή γουβίτσα καί την έβαζε ο τιμωρημένος τής παρέας επαιρνε τήν θέση του.ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΔΕΚΤΑ.